Lãnh đạo là gì?

Lãnh đạo là gì? Lãnh đạo là khả năng chỉ ra hướng đi, tạo sự đồng lòng và khơi dậy cam kết trong đội ngũ. Đó là hành trình mọi người cùng chung sức, chung tầm nhìn để đạt được những kết quả mà không ai có thể làm được một mình.

1. Định nghĩa về Lãnh đạo

Nhiều người thường nghĩ về lãnh đạo qua những việc mà một nhà lãnh đạo làm, hoặc những kỹ năng và năng lực mà họ có. Những yếu tố đó quan trọng, nhưng lãnh đạo thực sự không chỉ nằm ở cá nhân.

Vậy lãnh đạo là gì? 

Theo Center for Creative Leadership, qua nhiều thập kỷ nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn, Lãnh đạo là một quá trình gắn kết con người, giúp họ hợp tác để đạt được những kết quả mà không ai có thể đạt được một mình.

Hiểu lãnh đạo như một quá trình gắn kết con người rất quan trọng, vì: 

• Không đặt gánh nặng lên vai một vài cá nhân: Cách nhìn này giúp tránh việc dồn toàn bộ trách nhiệm lãnh đạo cho một số ít người, đồng thời mở ra cơ hội để mọi thành viên khám phá và phát huy tiềm năng lãnh đạo của chính mình.
• Thực tế và linh hoạt: Lãnh đạo không diễn ra một mình. Nó luôn gắn với con người, các mối quan hệ và môi trường xung quanh, vừa chịu ảnh hưởng từ chúng, vừa góp phần tạo nên chúng.
• Mang tính thực tiễn cao: Khi lãnh đạo được định nghĩa là kết quả của sự tương tác giữa những con người cùng chung mục tiêu, chúng ta sẽ có vô số cơ hội để gia tăng sức mạnh lãnh đạo. Trong một tập thể, nhiều kỹ năng, góc nhìn và chuyên môn cùng hòa quyện, tạo nên giá trị lớn hơn tổng giá trị của từng phần riêng lẻ. Những điểm yếu cá nhân được bù đắp bằng sức mạnh của người khác, và cả nhóm cùng phát triển, đạt được những thành tựu vượt xa khả năng của bất kỳ cá nhân nào nếu làm việc một mình.

2. Quản lý và Lãnh đạo: Khác nhau ở điểm nào?

Mọi người thường dùng từ “Quản lý” và “Lãnh đạo” thay cho nhau, nhưng thực tế chúng có những điểm khác biệt rõ ràng. Khi phân biệt rõ hai khái niệm này, bạn sẽ biết khi nào nên quản lý và khi nào cần lãnh đạo. 

Điểm khác biệt cốt lõi là:

• Quản lý là quá trình lập kế hoạch và kiểm soát.
• Lãnh đạo là quá trình con người cùng nhau nỗ lực để đạt được mục tiêu chung. 

Quản lý và Lãnh đạo đều cần thiết để đạt mục tiêu và tạo ra thay đổi. Trong từng tình huống, bạn sẽ cần linh hoạt kết hợp cả hai để làm việc hiệu quả nhất.

Các nhà Quản lý tập trung vào điều gì?

Vai trò và trách nhiệm của quản lý bao gồm lập kế hoạch, tổ chức, thực hiện công việc và giải quyết vấn đề. Một nhà quản lý giỏi biết cách phân bổ nguồn lực và phối hợp thông qua người khác để đạt hiệu quả, chất lượng và mục tiêu đề ra.

Trọng tâm của quản lý là vận hành công việc hàng ngày và đảm bảo nhân viên đáp ứng kỳ vọng, cả về kết quả lẫn cách thức thực hiện. Một nhà quản lý hiệu quả sẽ: 

• Giao việc hợp lý và rõ ràng 
• Đảm bảo nhóm hoàn thành đúng hạn và đúng mục tiêu 
• Sử dụng nguồn lực tối ưu
• Giải quyết xung đột nhanh chóng và công bằng

Các nhà Lãnh đạo tập trung vào điều gì?

Vai trò và trách nhiệm của lãnh đạo rộng hơn, bao gồm việc tạo ảnh hưởng, truyền cảm hứng và khơi dậy tiềm năng tốt nhất ở người khác. Nhà lãnh đạo nhìn thấy bức tranh tổng thể, giúp mọi người kết nối các mảnh ghép và lấp đầy những khoảng trống còn thiếu. Họ thúc đẩy và dẫn dắt đội ngũ cùng hướng đến mục tiêu chung, đồng thời đầu tư vào toàn bộ hệ thống và con người cần thiết để đạt được thành công.

Một nhà lãnh đạo hiệu quả sẽ:

• Xác định và truyền đạt tầm nhìn rõ ràng 
• Khuyến khích đổi mới và sáng tạo
• Hỗ trợ sự phát triển cá nhân và nghề nghiệp của mọi người

Dù bạn đang lãnh đạo một nhóm dự án, một phòng ban hay cả tổ chức, vai trò của bạn sẽ luôn kết hợp cả yếu tố lãnh đạo và quản lý, vì cả hai đều quan trọng. Khi đối mặt với một thách thức, mục tiêu hoặc tình huống mới, hãy tự hỏi: lúc này điều cần thiết hơn là vai trò lãnh đạo hay vai trò quản lý?

3. Lãnh đạo là gì? Hiểu Lãnh đạo Qua 3 Yếu Tố DAC

Khi hiểu rõ vai trò của định hướng, đồng thuận và cam kết, bạn sẽ thấy vì sao lãnh đạo là công việc của cả một tập thể, chứ không chỉ của riêng một cá nhân.

Định hướng (Direction)

Sự thống nhất trong nhóm về mục tiêu chung

Định hướng chính là câu trả lời cho câu hỏi: “Chúng ta đang đi về đâu?” 

Nó là sự thống nhất về những gì đội nhóm hoặc tổ chức muốn đạt được, và đóng vai trò như kim chỉ nam để xác định các mục tiêu chung.

Khi có một định hướng rõ ràng, mọi người sẽ biết cách tập trung thời gian và năng lượng vào những điều quan trọng nhất. Họ hiểu khi nào nên nói “có” hoặc “không”, biết cách sử dụng nguồn lực hợp lý, và thấy được cách công việc của mình góp phần vào bức tranh lớn.

Định hướng là một phần quan trọng trong lãnh đạo. Nó không chỉ là đưa ra một con số hay một tầm nhìn đẹp trên giấy, mà là giúp mọi người hiểu rõ mình đang đi đâu, vì sao điều đó quan trọng, và truyền cảm hứng để tất cả cùng bước về phía trước.

Đồng thuận (Alignment)

Phối hợp nhịp nhàng trong nhóm

Nếu “Định hướng” là câu trả lời cho “Chúng ta đi đâu?” thì “Đồng thuận” chính là “Chúng ta sẽ đi bằng cách nào?” 

Khi có sự đồng thuận, mỗi người đều hiểu rõ vai trò của mình và biết công việc của mình gắn kết với đồng đội ra sao. Mọi thứ trở nên ăn khớp và nhịp nhàng, giảm bớt sự nhầm lẫn hay hiểu sai. Công việc cũng trôi chảy hơn, tránh lặp lại hoặc làm thừa, tiết kiệm thời gian và công sức.

Giữ cho cả nhóm luôn đồng thuận không phải lúc nào cũng dễ, nhất là khi làm việc online hoặc kết hợp. Khác múi giờ, ở xa nhau hay ít gặp trực tiếp dễ khiến mọi người cảm thấy bị bỏ quên, không biết mình nên làm gì và cũng chẳng rõ tình hình ra sao.

Một nhà lãnh đạo giỏi luôn biết cân bằng giữa xây dựng mối quan hệ và hoàn thành công việc, đặc biệt khi dẫn dắt đội nhóm từ xa. Chủ động xây dựng niềm tin, khuyến khích phối hợp và gắn kết sẽ giúp đội ngũ đạt được sự đồng thuận mạnh mẽ hơn.

Cam kết (Commitment)

Cùng nhau chịu trách nhiệm cho thành công

Cam kết là khi mỗi người coi thành công của nhóm là ưu tiên của chính mình – hiểu rằng thành quả của bản thân gắn liền với thành quả của mọi người xung quanh. Khi đó, ai cũng tin tưởng rằng các thành viên sẽ nỗ lực hết mình để tập thể thành công, sẵn sàng hỗ trợ nhau một cách cân bằng và công bằng.

Khi tinh thần “chỉ làm cho xong” được thay thế bằng thái độ “chúng ta cùng nhau vượt qua”, người quản lý không cần phải giám sát quá chặt hay nhắc đi nhắc lại cùng một việc. Mọi người sẵn sàng đóng góp nhiều hơn một chút để giúp nhóm đạt mục tiêu, thay vì chỉ làm vừa đủ. Tinh thần trách nhiệm chung và cảm giác “cùng sở hữu” giúp thúc đẩy sự thay đổi, đạt được mục tiêu chung và thậm chí tạo nên bước chuyển mình về văn hóa tổ chức.

Tuy nhiên, cam kết không thể ép buộc. Nó phải được nuôi dưỡng. Một nhà lãnh đạo giỏi biết tôn trọng sự khác biệt, lắng nghe trải nghiệm của từng nhân viên và tạo ra môi trường mà ai cũng cảm thấy tiếng nói và đóng góp của mình được trân trọng.

4. Hiểu đúng về lãnh đạo để lãnh đạo tốt hơn

Giờ đây, khi bạn đã hiểu Lãnh đạo là gì và biết cách nhận ra khi nó đang diễn ra, câu hỏi tiếp theo là: Làm thế nào để bạn có thể nâng tầm khả năng lãnh đạo của mình?

Muốn lãnh đạo hiệu quả hơn? Hãy bắt đầu bằng việc xác định điều gì đang cản bước tiến của bạn

Khi nhóm của bạn mất đà, hãy nghĩ về lãnh đạo như cách tạo ra ba điều: biết rõ mình đi đâu, phối hợp nhịp nhàng và cùng nhau hết mình.

Khi tiếp cận theo cách này, bạn sẽ nhanh chóng xác định được đâu là “điểm nghẽn” cần tập trung xử lý để khôi phục đà tiến.

1. Nhận diện dấu hiệu DAC (Định hướng – Đồng thuận – Cam kết) đang yếu

Để lãnh đạo hiệu quả, bạn cần sớm phát hiện khi nhóm của mình thiếu một trong ba yếu tố này. Một số dấu hiệu dễ nhận thấy:

• Không thống nhất được đâu là việc quan trọng nhất, hoặc phân bổ nguồn lực không hợp lý.
• Mỗi người một hướng, cảm giác bị kéo đi nhiều phía khác nhau.
• Công việc bị “mắc kẹt”, những vấn đề cũ lặp đi lặp lại.
• Thành viên không rõ vai trò của mình đóng góp thế nào vào mục tiêu chung.
• Hay trễ deadline, phải làm lại hoặc chồng chéo công việc.
• Các phòng ban hoặc nhóm cạnh tranh thay vì hợp tác.
• Chỉ làm những việc dễ, bỏ qua việc khó; khoảng cách giữa nỗ lực cần có và nỗ lực thực tế ngày càng lớn.
• Mọi người đặt lợi ích cá nhân lên trước, tinh thần “tôi được gì?” lấn át tinh thần chung.
• Nói một đằng, làm một nẻo; thiếu sự nhất quán giữa lời nói và hành động.

2. Lắng nghe nhiều góc nhìn khác nhau

Đừng chỉ dựa vào suy nghĩ của riêng mình. Hãy trao đổi cởi mở với cả nhóm để hiểu mọi người đang nhìn nhận tình hình Định hướng – Đồng thuận – Cam kết như thế nào.

Trước tiên, hãy tạo một không gian an toàn để mọi người cảm thấy thoải mái chia sẻ, cả điều đang làm tốt và điều cần cải thiện.

Bạn có thể hỏi:

• Mọi người có cùng hiểu rõ mục tiêu chung không?
• Ai cũng biết công việc của mình đóng góp thế nào vào mục tiêu đó chứ?
• Mọi người có cảm thấy đóng góp của mình được trân trọng không?

Một cách khác cũng khá hay là cùng tưởng tượng: “Nếu 6 tháng nữa nhóm mình làm việc hiệu quả hơn, thì điều gì sẽ bắt đầu xảy ra? Và điều gì sẽ dừng lại?”

Từ những gì thu thập được, bạn sẽ nhìn rõ hơn vấn đề và biết cần thay đổi gì.

3. Thực hiện những hành động đơn giản để giải quyết vấn đề

Mỗi nhóm, dự án hay tình huống đều có những thách thức khác nhau, nên cách xử lý cũng sẽ khác. Điều quan trọng là bạn cần nhận ra vấn đề nằm ở đâu, rồi tập trung sức vào đó.

Ví dụ:

• Nếu nhóm đã có mục tiêu rõ ràng và mọi người rất cam kết, nhưng cách tổ chức công việc lại lộn xộn -> vấn đề là Sự đồng thuận và phối hợp (Alignment). Bạn nên ưu tiên cải thiện quy trình và cách phối hợp.
• Nếu mọi người chưa thật sự gắn bó hoặc không thống nhất về mục tiêu → cần tập trung vào Cam kết (Commitment) hoặc Định hướng (Direction).

Không có “thuốc thần” nào giải quyết tất cả, nhưng bạn có thể cải thiện dần bằng những việc nhỏ như:

• Mở rộng kết nối: Mời thêm nhiều người, nhiều góc nhìn khác tham gia vào quá trình lên kế hoạch hoặc ra quyết định. Giao tiếp rộng rãi hơn và tạo cơ hội kết nối giữa các nhóm, phòng ban. Quan hệ tốt giúp bạn ảnh hưởng và phối hợp hiệu quả hơn.
• Hiểu sâu về từng thành viên: Tìm hiểu điều gì thật sự thúc đẩy họ, thông tin nào họ cần để thấy rõ bức tranh lớn, và giúp họ gắn công việc cá nhân với mục tiêu chung.
• Cải thiện cách nhóm tương tác: Thay đổi tần suất hoặc hình thức họp, đơn giản hóa quy trình, hoặc cùng xây dựng “quy tắc làm việc chung” để mọi người thống nhất cách hợp tác.
• Trao đổi thẳng thắn: Dành thời gian tạo sự tin tưởng, lắng nghe và trao đổi về những thay đổi cần thiết. Giải thích lý do và lắng nghe phản hồi để hiểu rõ quan điểm của mọi người.
• Hỗ trợ xử lý ưu tiên và khó khăn: Thường xuyên kiểm tra tiến độ, phân công rõ ràng hơn và giúp gỡ bỏ những rào cản khiến nhóm bị chậm. Điều này không chỉ giúp tiến độ nhanh hơn mà còn cho thấy bạn là một người lãnh đạo thấu hiểu.

5. Đầu tư vào năng lực lãnh đạo ở mọi cấp độ

Việc đầu tư vào lãnh đạo ở mọi cấp độ sẽ tạo ra một văn hóa làm việc gắn kết, nơi ai cũng có tiếng nói, trách nhiệm và niềm tự hào trong thành quả chung. Khi đó, bạn không cần chỉ một vài “người lãnh đạo” ở vị trí cao, mà cả tổ chức đều trở thành một hệ thống biết tự định hướng, phối hợp và cam kết với mục tiêu.

Hiểu lãnh đạo thông qua mối quan hệ và sự gắn kết

Cách hiểu về lãnh đạo theo hướng tập trung vào sự kết nối giữa con người mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng cho việc phát triển năng lực lãnh đạo. Thay vì chỉ tập trung phát triển những cá nhân đang giữ vị trí quản lý cao hoặc được coi là “nhân sự tiềm năng”, chúng ta nên chú trọng xây dựng năng lực lãnh đạo cho cả tập thể, bao gồm đội nhóm, phòng ban và toàn bộ tổ chức.

Tuy nhiên, khả năng lãnh đạo hiệu quả ở mọi cấp độ không tự nhiên mà có. Việc biết cách đóng góp vào 3 yếu tố lãnh đạo quan trọng: Định hướng (Direction), Sự phối hợp (Alignment) và Cam kết (Commitment) cần phải được học hỏi và rèn luyện. Điều này đòi hỏi một sự đầu tư nghiêm túc và có chiến lược để phát triển năng lực lãnh đạo ở mọi cấp bậc.

Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc tôn trọng điểm xuất phát riêng của từng cá nhân, giúp họ nâng cao nhận thức về bản thân, đồng thời phát triển kỹ năng và tư duy lãnh đạo. Song song đó, chúng ta cũng cần xây dựng sự hiểu biết chung về ý nghĩa của lãnh đạo trong từng nhóm và tập thể, từ đó tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên toàn bộ tổ chức và cả cộng đồng.

Một số cách để nâng cao tiềm năng lãnh đạo trong toàn tổ chức:

Việc cung cấp đúng hình thức học tập vào đúng thời điểm cho mọi nhân sự , từ cá nhân, quản lý tuyến đầu, lãnh đạo nhóm và liên phòng ban, cho đến các giám đốc cấp cao, đây chính là chìa khóa để thúc đẩy hiệu suất tổ chức, tăng mức độ gắn kết và giữ chân nhân tài.

Tạo môi trường học hỏi liên tục

Lãnh đạo không phải là kỹ năng học một lần là xong, nó cần được rèn luyện và cập nhật liên tục. Một môi trường khuyến khích học hỏi giúp mọi người không ngừng cải thiện kỹ năng lãnh đạo của mình, thích nghi tốt hơn với thay đổi, và chủ động tìm giải pháp cho những thách thức mới.

Điều này có thể thực hiện bằng cách:

• Kết hợp các chương trình đào tạo chính thức với những trải nghiệm thực tế trong công việc.
• Khuyến khích nhân viên tham gia dự án liên phòng ban để mở rộng góc nhìn.
• Tạo cơ hội trao đổi kiến thức qua các buổi chia sẻ, mentoring, hoặc coaching.

Khi mọi người được trao cơ hội phát triển liên tục, họ sẽ cảm thấy có giá trị, gắn bó hơn với tổ chức và sẵn sàng đóng góp lâu dài.

Thúc đẩy lãnh đạo tốt và mở rộng cơ hội phát triển cho mọi người

Những người lãnh đạo giỏi thường có vài “bí kíp” chung: sống trung thực, hiểu rõ bản thân, dám đối mặt khó khăn, tôn trọng người khác, biết cảm thông và có tinh thần bền bỉ. Khi mỗi người trong nhóm rèn luyện được những phẩm chất này (và thêm nhiều kỹ năng khác), việc làm việc chung sẽ trở nên mượt mà, ăn ý hơn rất nhiều.

Mọi người thường có xu hướng nhiệt huyết và gắn bó hơn khi họ có một lộ trình nghề nghiệp rõ ràng, nhiều cơ hội học hỏi, phát triển kỹ năng lãnh đạo, và nhận được sự hỗ trợ để trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình. Những kỹ năng lãnh đạo này không chỉ giúp họ ứng phó tốt với thay đổi, mà còn giúp cả nhóm mạnh hơn để cùng giải quyết các vấn đề khó.

Thực tế thì cơ hội phát triển không phải lúc nào cũng chia đều cho mọi người. Nhiều nghiên cứu cho thấy 60% bạn trẻ đi làm trên toàn thế giới cảm thấy họ chưa được tiếp cận công bằng với các cơ hội rèn luyện lãnh đạo.

Để hỗ trợ tốt hơn cho những nhà lãnh đạo tương lai, chúng ta có thể bắt đầu bằng việc gỡ bỏ những rào cản cũ và tạo ra nhiều cơ hội hơn. Có thể kết hợp các chương trình đào tạo, khóa học, và công cụ hỗ trợ như những mảnh ghép, để tạo ra một hệ thống vừa đào tạo quy mô lớn, vừa giúp giữ chân nhân tài, và quan trọng là để bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận cơ hội phát triển kỹ năng lãnh đạo.

Phát triển năng lực tập thể

Khi xây dựng một đội nhóm xuất sắc, đừng chỉ tập trung vào “ngôi sao” hay cá nhân xuất sắc. Dĩ nhiên, việc có đúng người với đúng năng lực lãnh đạo là rất quan trọng và mỗi thành viên cần hiểu rõ lý do mình có mặt trong đội. Đó là nền tảng. Nhưng đây chỉ là một trong 4 yếu tố quyết định hiệu quả của một đội nhóm, và cũng là yếu tố duy nhất tập trung vào cá nhân hay năng lực riêng lẻ.

Ba yếu tố còn lại nhấn mạnh rằng một đội nhóm hiệu quả cần có định hướng rõ ràng (Direction), sự thống nhất (Alignment) và cam kết chung (Commitment). Bởi suy cho cùng, lãnh đạo không chỉ là về cá nhân, mà là việc mọi người cùng phối hợp để tạo ra kết quả chung.

Thay vì để mỗi người phát triển kỹ năng lãnh đạo một mình, hãy tưởng tượng sức mạnh khi cả đội cùng lớn lên cùng nhau. Khi mọi thành viên đều hiểu rõ mục tiêu chung, phối hợp nhịp nhàng và cùng cam kết với kết quả, nhóm sẽ làm việc trơn tru hơn, kết quả tốt hơn, và tạo ra ảnh hưởng lớn hơn so với từng cá nhân làm riêng lẻ.

6. Lãnh đạo có ý nghĩa gì với bạn?

Giờ đây, khi bạn đã hiểu rằng lãnh đạo dựa trên kết quả của Định hướng (Direction), Sự phối hợp (Alignment) và Cam kết (Commitment), và rằng DAC giúp mọi người cùng đạt được nhiều hơn so với khi làm việc một mình, bạn có thể tự xác định lãnh đạo hiệu quả nghĩa là gì đối với bạn, cũng như đối với sứ mệnh và mục tiêu của tổ chức, nhóm, hay cộng đồng của bạn.

Khi bạn nhận ra những điểm mạnh và những gì đang cản trở tiến trình, bạn có thể thực hiện những bước đi có mục tiêu và chủ động để phát triển năng lực lãnh đạo của bản thân và đồng thời giúp người khác làm điều tương tự. Kết quả? Nhiều người hơn đạt được tiềm năng tối đa, tiến bộ nhanh hơn, và cùng nhau tìm ra những giải pháp tốt hơn.

XEM THÊM CÁC CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN LÃNH ĐẠO CỦA GEM GLOBAL TẠI: https://gemglobal.edu.vn/